Dawna osada rybacka

Osada rybacka

Dawną osadą rybacką stanowi (częściowo zachowany) kompleks szachulcowych i murowanych budynków, usytuowanych wzdłuż ul. Kosynierów, Beniowskiego i Sprzymierzeńców.

Jej lokalizacja wynikała z portowego i nadmorskiego charakteru. Wydmy chroniły ja od porywistych wiatrów północnych, od zachodu u ujścia Słupi powstał port, zakłady szkutnicze i spichlerze, a od wschodu, na nieco żyźniejszych glebach, mieszkańcy dawnej Ustki mieli ogrody i pastwiska.

Pozostałością dawnej zabudowy jest układ owalnicowy, w który wpisują się dzisiejsze ulice Marynarki Polskiej i Kosynierów, łączące się łukiem przy owalnym placu – obecnie Parku Jana Pawła II. W tym miejscu, w centralnym punkcie ówczesnego placu stał kościółek pw. św. św. Mikołaja i  Jana Chrzciciela z 1356 roku. Został on rozebrany w 1885 roku, a krzyż i dwa barokowe obrazy przeniesiono do nowo wybudowanego na wydmie za osadą kościoła (obecnie Kościół pw. Najświętszego Zbawiciela). Od północnej i zachodniej strony placyk otaczają niewielkie domy o zabudowie szachulcowej. Nieoficjalnie miejsce to nazywane jest "zaułkiem kapitańskim". Wzdłuż prawego brzegu rzeki ciągnęła się niegdyś ulica Portowa,  którą dowożono do portu towary droga kolejową.


Charakter zabudowy zaczął się zmieniać w XIX w. wraz z rozwojem turystyki. Napływ turystów i zmieniające się wymagania kwaterunkowe wymusiły rozbudowę – w miejscu skromnych i ciasnych chat rybackich zaczęły powstawać wpierw murowane domy mieszczańskie, później zaś małomiasteczkowe kamienice. Najszybciej i prawie w całości zmieniła się zabudowa wzdłuż głównej ulicy – Marynarki Polskiej. Zmiany nie oszczędziły także wspomnianych już ulic Kosynierów, Beniowskiego i Sprzymierzeńców. Przebudowa Ustki z szachulcowej na murowaną trwała do lat 30. XX wieku.